LEDها به دلیل مصرف انرژی پایین، طول عمر بالا و بازده نوری مناسب، جایگزین منابع نوری سنتی مانند لامپهای رشتهای و فلورسنت شدهاند.
اما کیفیت و نوع نور LED تنها به «LED بودن» ختم نمیشود؛ بلکه نوع چیپ LED نقش تعیینکنندهای در عملکرد چراغ دارد.
دو فناوری غالب در این حوزه عبارتاند از:
- SMD (Surface Mounted Device)
- COB (Chip On Board)
شناخت تفاوت این دو، به انتخاب درست چراغ روشنایی برای هر کاربرد کمک میکند.
دو نوع محبوب ترین چراغ های روشنایی LED ، چراغ های SMD (Surface Mount Diode) و COB (Chip on Board) می باشند. آنها هر دو نور با کیفیت بالا تولید می کنند ، طول عمر بالایی دارند و همچنین بسیار کارآمد هستند.
| ویژگی |
LED SMD |
LED COB |
| ساختار چیپ |
چند چیپ مجزا روی برد |
تجمع چند چیپ روی یک بورد |
| یکنواختی نور |
خوب، با نقاط نور قابل تشخیص |
بسیار یکنواخت و نرم |
| زاویه تابش |
وسیع و پخششده |
متمرکز و جهتدار |
| شدت نور |
متوسط تا بالا |
بالا در فضای کوچک |
| مدیریت حرارت |
بهتر به دلیل پراکندگی چیپها |
نیازمند هیتسینک قوی |
| تنوع رنگ |
بالا (سفید، آفتابی، RGB) |
محدودتر |
| کاربرد رایج |
پنل سقفی، لوستر، نور عمومی |
اسپات، پروژکتور، نور موضعی |
| هزینه |
اقتصادیتر |
کمی بالاتر |
SMD (Surface Mount Diode) چیست؟
SMD ها نسبت به COB ها منبع نور در هر وات لومن بیشتری تولید می کند ، به این معنی که آنها با وات کمتر نور بیشتری تولید می کنند.
همچنین در لامپ های SMD بر خلاف COB خبری از یک بورد واحد نیست، بلکه چندین LED در کنار هم بر روی یک پنل نصب میشوند. همچنین آنها پرتو وسیعتری از نور تولید می کنند که در یک منطقه بیشتر پخش می شود. این بدان معناست که برای خنک کردن گرما مواد کمتری لازم است که به نوبه خود به معنی اقتصادی بودن آنهاست.
برای بیشتر چراغ های روشنایی داخلی از SMD استفاده می کنند. چراغهای SMD با یک بازتابنده یخی رنگ که مجموعه تراشه های LED را پنهان می کند ، پوشانده شده و نور را به طور مساوی پخش می کند.
SMD به معنی «قطعه نصبشده روی سطح» است. در این فناوری، هر چیپ LED بهصورت جداگانه روی برد الکترونیکی (PCB) نصب میشود.
در چراغهای SMD معمولاً تعداد زیادی چیپ کوچک LED کنار هم قرار میگیرند تا شدت نور مورد نظر تأمین شود.
ویژگیهای ساختاری SMD
- هر چیپ بهصورت مستقل عمل میکند
- امکان استفاده از چند رنگ LED روی یک برد
- توزیع چیپها در سطح وسیعتر
- دفع حرارت نسبتاً بهتر به دلیل پراکندگی چیپها
انواع رایج SMD
مدلهایی مانند SMD 2835، SMD 3030، SMD 5050 و SMD 5630 از پرکاربردترین چیپها در صنعت روشنایی هستند که تفاوت آنها بیشتر در اندازه، توان و شدت نور است.
COB (Chip On Board) چیست؟
چراغ روشنایی COB از یک تراشه LED منفرد مجتمع ساخته شده است ، در مقابل SMD آرایه ای از LED ها است.
بر خلاف SMD ها، COB از تراشه ای درست شده که اجتماع بزرگی از LED ها است و به طور مستقیم بر روی مدار نصب می شود. از آنجا که مجموعه LED ها در یک نقطه نصب و مجتمع می شوند، نیاز به هیت سینک بیشتری دارند، بنابراین خنک کننده بزرگتری که معمولاً از آلومینیوم ساخته می شود ، باید برای از بین بردن گرما نصب شود. از آنجایی که برای ساخت یک خنک کننده در چراغ های روشنایی COB به مواد بیشتری نیاز است، این هزینه معمولاً کمی افزایش می یابد.
COB مخفف «Chip On Board» به معنی «چیپ روی برد» است. در این فناوری، تعداد زیادی چیپ LED بسیار کوچک مستقیماً روی یک بورد واحد نصب شده و بهصورت یک منبع نور یکپارچه عمل میکنند.
در ظاهر، چراغهای COB معمولاً یک سطح نورانی متمرکز و یکدست دارند.
ویژگیهای ساختاری COB
- تجمع تعداد زیادی چیپ در یک نقطه
- ایجاد نور کاملاً یکنواخت و بدون سایه
- شدت نور بالا در فضای کوچک
- نیاز بیشتر به هیتسینک قوی برای دفع حرارت
تفاوت ظاهری بین SMD و COB چیست؟
SMD توسط یک لنز اکریلیک یخی پوشانده می شود و ظاهر آن معمولاً بزرگتر است. در ظاهر COB برای نمایش یک تراشه قرار دارد. در بیشتر موارد ، آنها به گونه ای طراحی شده اند که شبیه به کره های هالوژن دو رنگ سنتی هستند.
تفاوتهای اصلی چراغهای SMD و COB
- یکنواختی و کیفیت نور
- COB: نور بسیار یکدست، بدون نقطهنقطه شدن و سایههای مزاحم
- SMD: نور از چندین نقطه تابش میشود و در برخی کاربردها ممکن است نقاط نورانی قابل تشخیص باشند
از نظر کیفیت بصری، COB معمولاً نور نرمتر و حرفهایتری ارائه میدهد، بهخصوص در نورپردازی متمرکز.
- شدت نور و تمرکز
- COB: شدت نور بالا با تمرکز زیاد، مناسب نورهای نقطهای
- SMD: پخش نور وسیعتر و زاویه تابش گستردهتر
به همین دلیل، COB در پروژکتورها و چراغهای اسپات محبوبتر است، در حالی که SMD برای پنلها و چراغهای سقفی انتخاب بهتری است.
- راندمان و مصرف انرژی
هر دو فناوری از نظر مصرف انرژی بسیار بهینه هستند، اما:
- SMD: به دلیل پخش بهتر حرارت، در توانهای پایین تا متوسط راندمان پایدارتری دارد
- COB: در توانهای بالا راندمان نوری بالایی ارائه میدهد اما مدیریت حرارتی اهمیت بیشتری دارد
در صورت طراحی مناسب، تفاوت مصرف انرژی آنها برای کاربر نهایی چندان محسوس نخواهد بود.
- دفع حرارت و طول عمر
- SMD: چون چیپها پراکندهاند، گرما بهتر توزیع میشود و فشار حرارتی روی هر چیپ کمتر است
- COB: تمرکز چیپها باعث تولید حرارت موضعی بیشتر میشود و نیاز به هیتسینک قوی دارد
در صورت ضعف سیستم خنککننده، چراغهای COB زودتر دچار افت نور میشوند. بنابراین کیفیت طراحی نقش کلیدی دارد.
- تنوع رنگ و دمای نور
- SMD: امکان ترکیب رنگها (RGB یا سهرنگ) بهراحتی وجود دارد
- COB: معمولاً در یک دمای رنگ ثابت استفاده میشود
به همین دلیل در چراغهای سهحالته، نورهای ترکیبی و پنلهای تغییر رنگ، SMD گزینه رایجتری است.
- ابعاد و طراحی چراغ
- COB: امکان طراحی چراغهای کوچک با توان بالا
- SMD: نیاز به فضای بیشتر برای توزیع چیپها
در طراحی چراغهای ظریف، اسپاتلایتها و نورپردازیهای متمرکز، COB دست طراح را بازتر میگذارد.
- کاربردهای رایج
کاربردهای LED SMD:
- پنلهای سقفی
- چراغهای خطی و لاین نوری
- نورپردازی دکوراتیو
- لوسترهای مدرن
- روشنایی عمومی فضاهای داخلی
مزایای SMD
چراغ های کم مصرف SMD گستره وسیعی از نور ایجاد می کند. این چراغ ها نور را به همه جا پرت می کند که به نوبه خود به معنی درخشش و روشنایی بالاتر است. زاویه پرتوی گسترده آنها به این معنی است که آنها برای اماکن بزرگتر مناسب تر هستند.
کاربردهای LED COB:
- پروژکتورها
- چراغهای ریلی و اسپات
- نورپردازی ویترین و گالری
- روشنایی صنعتی و فضای باز
- چراغهای متمرکز با شدت بالا
مزایای COB
یک چراغ روشنایی COB منبع نور بهتری را ارائه می دهد و در نتیجه به نور متمرکزتری دست پیدا می کنیم و با استفاده از بازتابنده می توان پرتوی نور را کنترل کرد. همچنین می توان بازتابنده های کرومی اطراف دیود را جایگزین و در زوایای مختلف قرار داد تا پرتوی نور باریک تر یا گسترده تر گردد.
به دلیل اینکه در لنزها ، رفلکتور یخی وجود ندارد که وضوح نور LED را کاهش دهد، چراغ های COB باعث ایجاد نور شفاف تر و تمیز تر می شوند. با وجود لنزهای روشن، نور بیشتری می تواند نفوذ نماید و به این معنی که در اتاق هایی با سقف بلند عملکرد بهتری دارند.
- هزینه و اقتصادی بودن
- SMD: معمولاً هزینه تمامشده کمتر در تولید انبوه
- COB: کمی گرانتر به دلیل تراکم چیپ و نیاز به سیستم خنککننده بهتر
با این حال، انتخاب اقتصادی به نوع کاربرد بستگی دارد؛ گاهی COB با نور متمرکزتر، نیاز به تعداد چراغ کمتری دارد و در نهایت مقرونبهصرفهتر میشود.
کدام را انتخاب کنیم؟ SMD یا COB؟
انتخاب بین SMD و COB به یک سؤال ساده برمیگردد: نور را برای چه فضایی میخواهید؟
- اگر به نور یکنواخت، پخششده و عمومی نیاز دارید → SMD
- اگر به نور متمرکز، قدرتمند و حرفهای نیاز دارید → COB
هیچکدام برتری مطلق ندارند؛ بلکه هر کدام برای کاربرد خاصی طراحی شدهاند.
نقش درایور در عملکرد SMD و COB
نکتهای که اغلب نادیده گرفته میشود، درایور LED است.
چه در چراغهای SMD و چه COB، کیفیت درایور تأثیر مستقیمی بر:
- طول عمر LED
- پایداری نور
- عدم لرزش (Flicker)
- مصرف انرژی
دارد. حتی بهترین چیپ LED، اگر با درایور نامناسب استفاده شود، عملکرد مطلوبی نخواهد داشت.
جمعبندی نهایی
چراغهای LED نوع SMD و COB هر دو از فناوریهای پیشرفته و پرکاربرد در صنعت روشنایی مدرن به شمار میآیند، اما تفاوتهای مهمی در ساختار، نوع نوردهی و حوزه استفاده دارند.
SMD با پخش نور گسترده، یکنواخت و تنوع رنگ بالا، انتخابی مناسب برای روشنایی عمومی، فضاهای داخلی و نورپردازی دکوراتیو است. در مقابل، COB با نور متمرکز، شدت بالا و تمرکز نوری دقیق، گزینهای حرفهای برای نورپردازی هدفمند، صنعتی و تاکیدی محسوب میشود.
برند آتانور با در نظر گرفتن این تفاوتها، محصولات روشنایی خود را بهگونهای طراحی کرده است که پاسخگوی نیازهای متنوع پروژههای خانگی، تجاری و صنعتی باشد.
شناخت دقیق تفاوت بین SMD و COB به شما کمک میکند تا با توجه به نوع فضا، بودجه و هدف روشنایی، انتخابی هوشمندانه، اصولی و مقرونبهصرفه داشته باشید.
کدام نوع LED برای روشنایی عمومی مناسبتر است؟
چراغهای SMD به دلیل پخش نور گستردهتر و یکنواخت، انتخاب مناسبتری برای روشنایی عمومی هستند.
برای نورپردازی متمرکز COB بهتر است یا SMD؟
COB به دلیل تمرکز نوری بالا، برای اسپاتلایت، ویترین و نورپردازی تاکیدی گزینه بهتری است.
آیا مصرف برق SMD و COB تفاوت زیادی دارد؟
تفاوت مصرف معمولاً زیاد نیست و کیفیت چیپ، طراحی چراغ و درایور تأثیر بیشتری دارند.
کدام تکنولوژی طول عمر بیشتری دارد؟
هر دو در صورت خنککاری مناسب و استفاده از درایور استاندارد، طول عمر بالایی دارند.
آیا LED SMD برای چراغهای سهحالته مناسبتر است؟
بله، به دلیل امکان ترکیب